İş Sağlığı ve Güvenliğinde Güvenilir Çözüm Ortağınız

Ticari hayatın içinde her işletmenin bir kimliği vardır. Vergi levhasında yazan unvandan veya tabeladaki logodan bahsetmiyoruz; işletmenin devlet nezdindeki resmi faaliyet alanını tanımlayan ve tüm yasal sorumluluklarını belirleyen sayısal bir parmak izinden, yani NACE kodundan bahsediyoruz. Özellikle 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında bir işyerinin “ne kadar tehlikeli” olduğu, tamamen bu kod üzerinden belirlenir. İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin başlangıç noktası, doğru teşhis, yani doğru tehlike sınıfının tespitidir. 

Bir işveren veya yönetici olarak, İSG hizmeti almaya başlamadan önce atmanız gereken ilk adım, NACE kodunuzu ve buna karşılık gelen tehlike sınıfınızı doğru öğrenmektir. Çünkü atanacak iş güvenliği uzmanının sınıfından (A, B veya C), çalışanlara verilecek eğitimin süresine, risk değerlendirmesinin yenilenme periyodundan, bulundurulması gereken acil durum ekiplerine kadar her şey bu sınıflandırmaya göre şekillenir. Diyalog OSGB olarak, 2012 yılından bu yana edindiğimiz tecrübeyle şunu net bir şekilde söyleyebiliriz: Yanlış belirlenmiş bir tehlike sınıfı, binanın temelini yanlış atmaya benzer; üzerine kuracağınız hiçbir İSG sistemi yasal olarak sağlam olmayacaktır. Peki, bu sorgulama nasıl yapılır ve nelere dikkat edilmelidir? İşte uzman gözüyle adım adım rehberiniz. 

NACE Kodu Nedir ve Neden Hayatidir? 

NACE (Nomenclature des Activités Économiques dans la Communauté Européenne), Avrupa Topluluğu’nda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması anlamına gelir. Altı haneli bu kod, işletmenizin tam olarak ne iş yaptığını kategorize eder. Türkiye’de Maliye Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), işletmeleri kayıt altına alırken bu kod sistemini kullanır. 

İş sağlığı ve güvenliği açısından bakıldığında ise NACE kodu, işletmenin “Anayasası” gibidir. Bakanlık, yayınladığı “İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği” ile her bir NACE koduna bir tehlike sınıfı atamıştır. Eğer bu kod, fiilen yaptığınız işle uyuşmuyorsa, alacağınız hizmetler de yasal mevzuata uygun olmayacaktır. Örneğin, fiilen metal kesim ve kaynak işi yapan bir atölye, muhasebe kayıtlarında yanlışlıkla “hırdavat satışı” olarak kodlanmışsa, sistemde “Az Tehlikeli” görünecektir. Oysa gerçekte “Tehlikeli” veya “Çok Tehlikeli” sınıftadır. Bu durum, olası bir iş kazasında işvereni savunmasız bırakır ve geriye dönük ciddi cezai yaptırımlara yol açar. 

Adım Adım NACE Kodu ve Tehlike Sınıfı Sorgulama 

İşletmenizin tehlike sınıfını öğrenmek için karmaşık bürokratik işlemlere gerek yoktur. Aşağıdaki adımları takiperek dakikalar içinde doğru bilgiye ulaşabilirsiniz. 

1. Adım: NACE Kodunuzu Bulun

NACE kodunuzu öğrenmenin en garanti yolu, SGK sicil numaranıza bakmaktır. İşyeri SGK sicil numarasının en başındaki “2” haneli numara (bu numara iş kolu kodudur ve her zaman 2, 4 gibi rakamlarla başlar, bunu geçiniz) sonrasındaki 26 haneli numaranın; 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. rakamları sizin NACE kodunuzu oluşturur. 

Örnek bir SGK numarası üzerinden gidelim: 

2 412002 01 01 … 

Burada koyu renk ile belirtilen 412002, bu işletmenin NACE kodudur. 

Alternatif olarak, vergi levhanızda “Ana Faaliyet Kodu” başlığı altında da bu 6 haneli kodu görebilirsiniz. Ancak İSG işlemleri İSG-KATİP sistemi üzerinden SGK verileriyle yürütüldüğü için, SGK sicil numarasındaki kodu esas almak her zaman daha sağlıklıdır. 

2. Adım: Tehlike Sınıfları Listesini Kontrol Edin

Kodunuzu bulduktan sonra yapmanız gereken, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayınlanan güncel “İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği” listesini açmaktır. Bu liste, Excel veya PDF formatında internet üzerinde Bakanlığın resmi sitesinde mevcuttur. 

Listenin arama (Ctrl+F) fonksiyonunu kullanarak 6 haneli NACE kodunuzu yazın. Karşınıza çıkan satırda, faaliyetin tanımını ve hemen yanındaki sütunda tehlike sınıfını göreceksiniz. 

Tehlike Sınıfları Ne Anlama Geliyor? 

Sorgulama sonucunda karşınıza üç seçenekten biri çıkacaktır. Bu sınıflar, alacağınız hizmetin kaderini belirler: 

Az Tehlikeli Sınıf: 

Genellikle büro hizmetleri, perakende mağazacılık, gıda satışı, hukuk büroları gibi iş kollarını kapsar. 

İş Güvenliği Uzmanı: C Sınıfı (veya A ve B) uzman bakabilir. 

Risk Değerlendirmesi: En geç 6 yılda bir yenilenir. 

Acil Durum Planları: En geç 6 yılda bir yenilenir. 

İSG Eğitimi: Çalışan başına en az 8 saat (3 yılda bir). 

Tehlikeli Sınıf: 

İmalat atölyeleri, montaj sanayi, lojistik depolar, gıda üretimi gibi orta riskli işleri kapsar. 

İş Güvenliği Uzmanı: En az B Sınıfı (veya A) uzman bakabilir. 

Risk Değerlendirmesi: En geç 4 yılda bir yenilenir. 

Acil Durum Planları: En geç 4 yılda bir yenilenir. 

İSG Eğitimi: Çalışan başına en az 12 saat (2 yılda bir). 

Çok Tehlikeli Sınıf: 

İnşaat, maden, kimya sanayi, hastaneler, tersaneler gibi yüksek riskli sektörlerdir. 

İş Güvenliği Uzmanı: Mutlaka A Sınıfı uzman bakmalıdır. 

Risk Değerlendirmesi: En geç 2 yılda bir yenilenir. 

Acil Durum Planları: En geç 2 yılda bir yenilenir. 

İSG Eğitimi: Çalışan başına en az 16 saat (Yılda bir). 

Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler 

Diyalog OSGB olarak sahada en sık karşılaştığımız sorun, “Faaliyet Uyuşmazlığı”dır. İşletmeler kurulurken mali müşavirler tarafından vergi dairesine bildirilen faaliyet kodu, zamanla işletmenin iş değiştirmesi veya işi büyütmesi sonucunda güncelliğini yitirebilir. 

Örneğin, sadece “tekstil ürünleri satışı” (Az Tehlikeli) olarak kurulan bir firma, zamanla arka tarafa dikiş makineleri koyup “tekstil imalatı” (Tehlikeli) yapmaya başlamış olabilir. Ancak NACE kodu güncellenmezse, sistemde hala “Az Tehlikeli” görünür. Bu durumda C sınıfı uzman hizmet verir ve çalışanlara 8 saat eğitim verilir. Oysa yasa, “yapılan asıl işe” bakar. Bir denetimde veya kazada, fiili durumun “Tehlikeli” olduğu tespit edilirse, o güne kadar yapılan tüm sözleşmeler, eğitimler ve raporlar geçersiz sayılır. Bu, işletme için büyük bir risktir. 

Bu nedenle, sorgulama yaparken sadece koda bakmak yetmez; kodun karşısındaki iş tanımının, işyerinde fiilen yapılan işle birebir örtüşüp örtüşmediğini de sorgulamanız gerekir. Eğer uyuşmazlık varsa, derhal muhasebecinizle görüşerek vergi dairesi ve SGK nezdinde NACE kodu değişikliği (NACE kodu düzeltme dilekçesi ile) talep etmelisiniz. 

Diyalog OSGB ile Doğru Başlangıç 

İş sağlığı ve güvenliği süreçleri karmaşık görünebilir, ancak doğru bir yol haritasıyla yönetilebilir bir sisteme dönüşür. Diyalog OSGB olarak biz, hizmet vermeye başlamadan önce potansiyel çözüm ortaklarımızın NACE kodlarını ve saha gerçeklerini analiz ederiz. Eğer kağıt üzerindeki kod ile sahadaki riskler örtüşmüyorsa, işverenimize rehberlik ederek önce bu resmi düzeltmenin yapılmasını sağlarız. 

Neden mi? Çünkü biz sadece günü kurtarmaya değil, sürdürülebilir bir güvenlik kültürü oluşturmaya odaklanıyoruz. İstanbul merkezli kurulan ve bugün “81 ilde 81 şube” vizyonuyla Türkiye’nin her noktasına ulaşan güçlü yapımızla, mevzuatın gri alanlarında kaybolmanıza izin vermiyoruz. 

Uzman kadromuz; A, B ve C sınıfı iş güvenliği uzmanlarımız ve deneyimli işyeri hekimlerimizle, tehlike sınıfınıza tam uygun, yasal olarak eksiksiz ve denetlenebilir bir hizmet sunar. Unutmayın, doğru tespit hayat kurtarır. İSG sürecinizi şansa değil, Diyalog OSGB’nin kurumsal tecrübesine emanet edin. Sizin için en doğru sınıflandırmayı yapmak ve işinize özel çözümler üretmek için bir telefon uzağınızdayız.