İş Sağlığı ve Güvenliğinde Güvenilir Çözüm Ortağınız

İş dünyasında her işletmenin kendine has bir dinamizmi, çalışma kültürü ve en önemlisi barındırdığı riskler vardır. Şehir merkezindeki bir hukuk bürosu ile sanayi bölgesindeki bir döküm fabrikasını aynı kefeye koymak, hem ticari mantığa hem de iş güvenliği prensiplerine aykırıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu da tam olarak bu mantık üzerine kurulmuştur. Kanun, işletmeleri “herkese aynı reçete” yaklaşımıyla değil, risk seviyelerine göre sınıflandırarak yönetir. Bu sınıflandırma; Az Tehlikeli, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli olmak üzere üç ana kategoriye ayrılır ve her kategorinin evrak yükümlülüğü, yenileme periyotları ve takip süreçleri birbirinden farklıdır. 

Bir işveren olarak, işletmenizin hangi sınıfta olduğunu bilmek (NACE kodu tespiti) işin sadece başlangıcıdır. Asıl mesele, o sınıfa özgü yasal gerekliliklerin neler olduğunu ve denetimlerde hangi evrakların masaya konulması gerektiğini bilmektir. Diyalog OSGB olarak, 2012 yılından bu yana edindiğimiz tecrübe ile şunu net bir şekilde görüyoruz: İSG süreçlerindeki hataların büyük çoğunluğu, tehlike sınıfına uygun olmayan periyotlarda yapılan çalışmalardan kaynaklanmaktadır. Örneğin, çok tehlikeli sınıfta her yıl yenilenmesi gereken bir eğitimi, az tehlikeli sınıftaki gibi 3 yılda bir verirseniz, o eğitim yasal olarak “hiç verilmemiş” sayılır. Bu yazımızda, tehlike sınıflarına göre değişen zorunlu evrakları ve dikkat edilmesi gereken ince detayları sizler için derledik. 

Temel Prensip: Evrak Aynı, Süreç Farklı 

Öncelikle bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek gerekir. İşletmeniz ister bir manav olsun isterse bir tersane; temel İSG evraklarının isimleri genellikle aynıdır. Her işletmede bir Risk Değerlendirmesi, bir Acil Durum Eylem Planı veya çalışanların Eğitim Belgeleri olmak zorundadır. Farklılık, bu belgelerin “içeriğinin derinliğinde” ve “yenilenme sıklığında” yatar. 

Yasa koyucu, risk arttıkça denetimin sıklaşmasını, eğitimin artmasını ve sağlık gözetiminin daha yakından yapılmasını ister. Şimdi bu sınıfları mercek altına alalım. 

Az Tehlikeli Sınıf İçin Evrak ve Süreç Yönetimi 

Genellikle ofis çalışanları, perakende mağazalar, restoranlar (mutfak hariç bölümler), otellerin idari kısımları gibi işletmeleri kapsayan bu sınıf, riskin en düşük olduğu gruptur. Ancak “risk düşük” demek, “evrak yok” demek değildir. 

Az tehlikeli sınıftaki işyerleri için en kritik evrak döngüsü “6-3” kuralıdır. 

Risk Değerlendirmesi Raporu: Bu sınıfta hazırlanan risk analiz raporu, işyerinde önemli bir değişiklik (yeni makine, taşınma, iş kazası vb.) olmadığı sürece en geç 6 yılda bir yenilenmek zorundadır. 

Acil Durum Eylem Planı: Yangın, deprem gibi durumlar için hazırlanan planlar da yine en geç 6 yılda bir güncellenmelidir. 

İSG Eğitim Belgeleri: Çalışanlara verilmesi gereken “Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi” kişi başı en az 8 saat olmalıdır. Bu eğitim belgesinin geçerlilik süresi ise 3 yıldır. Yani her çalışan 3 yılda bir bu eğitimi tazelemelidir. 

Sağlık Gözetimi: İşe giriş raporları ve periyodik muayeneler, işyeri hekiminin kanaatine bağlı olmakla birlikte yasal üst sınır olarak en geç 5 yılda bir yenilenmelidir. 

Tehlikeli Sınıf İçin Evrak ve Süreç Yönetimi 

İmalat atölyeleri, tekstil fabrikaları, lojistik depolar, gıda üretim tesisleri gibi işletmeler bu gruptadır. Burada işler biraz daha ciddileşir ve süreler kısalır. Bu sınıf için “4-2” kuralını benimseyebiliriz. 

Risk Değerlendirmesi Raporu: Tehlikeli sınıfta riskler daha dinamiktir. Bu nedenle risk değerlendirmesi en geç 4 yılda bir yenilenmelidir. 

Acil Durum Eylem Planı: Aynı şekilde acil durum planları da 4 yılda bir revize edilmelidir. Ancak tatbikatların (tüm sınıflarda olduğu gibi) yılda en az bir kez yapılması ve raporlanması şarttır. 

İSG Eğitim Belgeleri: Risk arttığı için eğitim süresi artar, geçerlilik süresi azalır. Çalışan başına en az 12 saat eğitim verilmeli ve bu eğitimler her 2 yılda bir tekrarlanmalıdır. 

Sağlık Gözetimi: Çalışanların periyodik sağlık muayeneleri en geç 3 yılda bir yapılmalıdır. 

Bu sınıfta görev yapacak İş Güvenliği Uzmanının en az “B Sınıfı” (veya A sınıfı) sertifikaya sahip olması zorunludur. C sınıfı uzmanlar bu işletmelere tek başına hizmet veremez. Diyalog OSGB olarak, tehlikeli sınıftaki müşterilerimize atadığımız uzmanların sektörel tecrübesine özellikle dikkat etmekteyiz. 

Çok Tehlikeli Sınıf İçin Evrak ve Süreç Yönetimi 

İnşaat şantiyeleri, madenler, kimya fabrikaları, hastaneler ve metal sanayi gibi yüksek riskli alanlardır. Burası İSG’nin “kırmızı çizgisi”dir. Hata kabul etmeyen bu sınıfta “2-1” kuralı geçerlidir. 

Risk Değerlendirmesi Raporu: En geç 2 yılda bir yenilenmek zorundadır. Ancak bu sektörlerin doğası gereği (örneğin inşaatta kat çıktıkça risk değişir) pratikte bu raporlar çok daha sık güncellenir. 

Acil Durum Eylem Planı: En geç 2 yılda bir yenilenmelidir. 

İSG Eğitim Belgeleri: Eğitim en üst seviyededir. Çalışan başına yıllık en az 16 saat eğitim verilmeli ve bu eğitimler her yıl (1 yılda bir) tekrarlanmalıdır. Yani bir inşaat işçisinin eğitim belgesi, üzerinden 1 yıl geçtiyse geçersizdir. 

Sağlık Gözetimi: Çalışanların sağlık muayeneleri en geç yılda bir (1 yıl) tekrarlanmalıdır. Özellikle kimyasalla çalışan veya tozlu ortamlarda bulunanlar için bu süre hayati önem taşır. 

Bu sınıfta sadece “A Sınıfı” İş Güvenliği Uzmanları (veya belirli şartlarda B sınıfı) görev alabilir. 

Ortak Zorunluluklar: Sınıf Fark Etmeksizin Hazır Olması Gerekenler 

Tehlike sınıfı ne olursa olsun, bir İSG klasöründe değişmeyen demirbaş evraklar da vardır: 

İSG-KATİP Sözleşmeleri: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin bakanlık sistemi üzerinden atanmış olması ve sözleşmelerin ıslak imzalı kopyaları. 

Tespit ve Öneri Defteri (Onaylı Defter): Noter veya Çalışma İl Müdürlüğü onaylı bu defter her işletmede bulunmalı ve uzman/hekim tarafından düzenli olarak doldurulup işverence imzalanmalıdır. 

Kurul Tutanakları: 50 ve üzeri çalışanı olan ve 6 aydan fazla süren işlerde (tehlike sınıfına göre kurul toplanma periyodu değişse de) kurul defteri ve tutanakları zorunludur. 

Ortam Ölçüm Raporları: Gürültü, aydınlatma, toz gibi ölçümler risk değerlendirmesine bağlı olarak her sınıfta gerekebilir, ancak periyodu işletme şartlarına göre belirlenir. 

Diyalog OSGB: Karmaşık Takvimlerin Profesyonel Yöneticisi 

Yukarıdaki listeler ve süreler, bir işletme yöneticisi veya İnsan Kaynakları sorumlusu için takip edilmesi zor bir matris yaratabilir. Hangi raporun süresi doldu? Hangi çalışanın eğitimi 2 yıl, hangisinin 3 yıl geçerli? NACE koduna göre doğru uzman sınıfı atandı mı? Bu soruların cevabını kaçırmak, işletmeye cezai yaptırım olarak geri döner. 

İşte tam bu noktada Diyalog OSGB’nin kurumsal hafızası ve teknolojik altyapısı devreye girer. Biz, hizmet verdiğimiz 19 aktif şubemiz ve Türkiye genelindeki yüzlerce müşterimizde, manuel takip yöntemlerini kullanmıyoruz. Gelişmiş yazılım altyapımız sayesinde, tehlike sınıfınıza uygun tüm yasal süreleri sistem üzerinden takip ediyoruz. Risk değerlendirmenizin süresi dolmadan, eğitim zamanınız gelmeden veya sağlık raporlarınızın yenilenmesi gerekmeden önce sizi uyarıyor ve planlamayı yapıyoruz. 

2012’den beri süregelen “81 ilde 81 şube” vizyonumuz, sadece coğrafi bir büyüme değil, aynı zamanda hizmet kalitesinde standartlaşmayı ifade eder. İşletmeniz ister az tehlikeli bir ofis olsun, ister çok tehlikeli bir şantiye; Diyalog OSGB uzmanları mevzuatın en güncel haline hakimdir. Bizimle çalıştığınızda, sadece bir uzman kiralamış olmazsınız; yasal süreçlerinizi, evrak takibinizi ve kurumsal risklerinizi yöneten profesyonel bir departman kazanmış olursunuz. 

Unutmayın, İSG evrakları bürokratik bir yük değil, güvenli çalışmanın yol haritasıdır. Doğru sınıf, doğru evrak ve zamanında müdahale ile işinizi riske değil, geleceğe taşıyın.